Naar inhoud
interview • 06.06.17

Sjoerd van de Wouw campaigner bij foodwatch

Knokken tegen legale misleiding

interview • 06.06.17
We hechten in Nederland veel belang aan gezonde voeding, maar we kampen nog steeds met grote gezondheidsproblemen als gevolg van voeding. Het gaat niet goed, zegt Sjoerd van de Wouw, campaigner bij voedselwaakhond foodwatch. Het maken van gezonde keuzes moet makkelijker gemaakt worden, vindt hij. ‘Maak een eind aan de legale misleiding van de voedingsindustrie en maak gezonde producten goedkoper door de belastingtarieven daarop te verlagen.’

Voedselwaakhond foodwatch gaat regelmatig in gesprek met voedselbedrijven die zichzelf als koplopers zien. Ook cateraars vallen daaronder. Foodwatch is een waakhond, maar ook een vechthond. De site maakt melding van veroordelingen, procedures, fraude, misleiding, schandalen en omstreden producten.

Winnend afgesloten
Al die zaken zijn aangekaart door foodwatch. En de zaken die vermeld staan op de site zijn ook allemaal winnend afgesloten. Allesovercatering.nl sprak met Sjoerd van de Wouw, campaigner suiker & obesitas, kindermarketing, misleidende marketing en minerale olie.

Wat houdt jullie het meeste bezig nu?
‘Als ik het toe moet spitsen op horeca en catering noem ik de suiker- vet-, en zoutproblematiek. Heeft betrekking op veel voedingsmiddelen en dat leidt tot grote gezondheidsproblemen. Een van de gevolgen is dat er wekelijks 1200 mensen met Diabetes type 2 bijkomen. Het aantal mensen dat daaraan lijdt ligt in Nederland boven de miljoen.’

‘Dit probleem moet worden aangepakt. Maar er gebeurt te weinig. We zitten nu met een liberale minister die gelooft in zelfregulering. Dat schiet niet op. Er is een Akkoord Verbetering Productsamenstelling. Daar zouden afspraken uit moeten komen die leiden tot suiker-, vet- en zoutreductie.’

Maar dat akkoord werkt niet. Hoe komt dat?
‘Wetenschappers die dit proces begeleiden, geven bij alle toezeggingen in alle sectoren aan dat die toezeggingen onvoldoende ambitieus zijn. Het gevolg is dat er veel te weinig gebeurt.’

Maar op het gebied van zoutreductie zijn er toch aardige vorderingen gemaakt.
‘Dat valt erg tegen. Wetenschappers geven dat ook aan. En Edith Schippers, de minister van volksgezondheid, geeft het tegenwoordig ook aan. Ze heeft aan de kamer meegedeeld dat ze vrij kritisch is met betrekking tot dat akkoord.’

Wat moet er gebeuren?
‘Er moet een actief gezond voedselbeleid komen. Gezond kiezen moet makkelijker worden voor consumenten. De minister vindt dat ook, maar doet daar niet zoveel mee. Een van de dingen die je kunt doen is het belastingtarief aanpassen om er zo voor de zorgen dat gezonde producten goedkoper worden ten opzichte van ongezonde.’

Hoe zou de overheid dat kunnen doen?
‘Denk aan het btw-vrij maken van groente en fruit of aan de andere kant aan het invoeren van een suikertax die ongezonde producten duurder maakt. Daarnaast zou je kindermarketing aan moeten pakken. Doe ook iets aan het grote aanbod van fastfood. Waarom moet op elk straathoek een fastfoodaanbieder staan?’

'Denk aan het btw-vrij maken van groente en fruit.'

Zijn er al landen die gezonde producten goedkoper maken middels fiscale maatregelen?
‘Je ziet wereldwijd nu vooral initiatieven om ongezonde producten duurder te maken, bijvoorbeeld een suikertax. Maar in Europa worden fiscale maatregelen procedureel vaak belemmerd.'

'De wetgeving is geharmoniseerd. Er zijn beperkende regels om met verschillende btw-tarieven te gaan werken. Wij denken dat je daar met een beetje lef wel omheen kunt. Maar dit argument wordt wel vaak gebruikt om het niet te doen en alles bij het oude te laten.’

De industrie heeft teveel macht, vinden jullie?
‘Er wordt veel overgelaten aan de industrie. Wij zeggen: de industrie behoort niet over de volksgezondheid te waken, dat hoort de minister te doen. Die moet daar ook beleid voor maken. Dat zou ook in het voordeel zijn van voorlopers die gezond produceren.’

‘Als je het allemaal op zelfregulering laat aankomen, die ook nog eens niet afgedwongen kan worden, dan is het aantrekkelijk voor bedrijven om de regels te blijven overtreden. Dat is in het nadeel van producenten die zich wel aan de regels houden.’

Zouden cateraars, die gezonde voeding serveren, meer gesteund moeten worden?
‘Degene die vooroplopen mogen gestimuleerd worden. Strenger beleid is daarom gewenst. Dat brengt de achterblijvers in een moeilijkere positie. Als je slappe regels maakt, die niet gehandhaafd worden, is het een koud kunstje voor bedrijven om achter te blijven lopen.’

‘We zijn niet de cateringwereld in gedoken. Ik kan daaromtrent nog niet heel doorwrocht een analyse geven. Ik schrik wel van het aanbod in publieke ruimtes van ziekenhuizen, vaak uitbesteed aan cateraars. In een ruimte waar mensen verblijven met ziekten, vaak gerelateerd aan slechte voeding, zie je vaak dat junkfood de overhand heeft.’

Wat voor producten tref je daar zoal aan?
‘Bij de ingang van de VU-MC zie ik een metershoge billboard staan waarmee ze je proberen te verleiden om een softijsje te kopen. Terwijl je daar mensen ontvangt met obesitas gerelateerde ziekten. Dat is raar.’

‘Verder zie je heel veel snacks, zoals saucijzenbroodjes, snoep en allerlei soorten frisdranken. Er zit ook wel een broodje gezond tussen, maar het merendeel is ongezonde voeding. Terwijl je op deze plaats juist zou mogen verwachten dat je mensen stimuleert om gezonder te eten.’

Zijn er successen behaald?
‘Zeker, de grootste successen hebben betrekking op preventie. Als voorbeeld kan ik de campagne op misleidende marketing aandragen. Je ziet vaak dat bedrijven hun product aanpassen nadat wij wat aan de kaak hebben gesteld. En dat vervolgens concurrenten denken: hé laten we dat ook maar doen, want het is niet fijn op deze manier in de media te komen.’

Heeft u een voorbeeld?
‘Frisdranken die men verkocht als sappen. De grote supermarkten hebben dat inmiddels allemaal aangepast. We hebben ook een zaak gewonnen tegen ongeoorloofde kindermarketing. Deze zaak was gericht tegen fabrikanten die zich internationaal hadden gecommitteerd aan een stop op de kindermarketing, maar die hier in Nederland de regels overtraden. Meer voorbeelden zie je op onze site.

Wat moet je als cateraar nu gaan doen?
‘De consument wordt steeds ontvankelijker voor gezonde voeding. Dus daar moet je op inspelen. Het is ook noodzakelijk vanwege de obesitasepidemie. 1200 mensen met suikerziekte per week erbij. Daar moeten we echt snel iets aan doen.’

‘Veel producten die als gezond worden aan geprijsd zijn helemaal niet zo gezond. Dat blijkt als je de kleine lettertjes op de achterzijde van de ingrediëntenlijst leest.’

Een kwestie van goed lezen.
‘Zo makkelijk is dat niet. Een voorbeeld is volkoren. Volkoren producten bevatten vezels die belangrijk zijn voor je gezondheid. Daar spelen fabrikanten op in. Bij brood is dit wettelijk vastgelegd, maar bij andere producten, zoals koekjes, crackers en beschuit, niet.’

‘In die gevallen zie je dat de meeste producten, die claimen volkoren te zijn, vaak voor de helft of minder uit volkoren bestaan. Als dingen niet wettelijk vastliggen, beginnen producenten gelijk te rommelen met de samenstelling.‘

Wordt de consument op het verkeerde been gezet?
‘De kleine lettertjes op de achterkant geven aan uit welke bestanddelen het product is opgebouwd. Veel mensen lezen die achterkant niet. Voor velen zijn die lettertjes ook niet te lezen, zo klein. In Duitse supermarkten hebben ze om die reden al vergrootglazen aan de winkelwagens gehangen.’

Hij geeft een voorbeeld. ‘Aan de voorkant staat heel groot dat het om volkoren staat, terwijl je op de achterkant kunt lezen dat het maar gedeeltelijk volkoren is. Omdat de achterkant bijna niet gelezen wordt, kun je met de voorkant veel mensen verleiden. Dit zouden fabrikanten niet moeten doen.’

Dat zou toch ook niet moeten mogen?
‘Ja dat blijkt. Als dingen wettelijk geregeld zijn en het goed gehandhaafd zouden worden houden fabrikanten zich eraan. Als dat niet het geval is, houden ze zich er niet aan en gaan ze op zoek naar de mazen in de wet. Dat bewijst de noodzaak van waterdichte wetgeving. Nu maken producenten zich vaak schuldig aan legale misleiding. Daar strijden wij tegen.’


Terug naar overzicht

Cookie-instellingen

Alles Over Catering maakt gebruik van cookies voor een optimale gebruikerservaring.

Graag vragen wij uw toestemming voor het plaatsen van deze cookies.

Meer informatie.

Accepteren Weigeren